tentoonstelling |
||||
TEXTILES |
11 sep 2009 - 03 jan 2010 |
|||
Kunst en het sociale weefsel |
||||
Textiles Art and the Social Fabric is een groots opgezette tentoonstelling van kunstenaars die textiel of aanverwante concepten in hun werk gebruiken.
De tentoonstelling bekijkt de redenen waarom kunstenaars dat doen en ontdekt
dat het vaak is omdat ze het potentieel van het medium willen aanwenden om
complexe lagen van sociale betekenis over te brengen en het politieke element
in onderwerpen als werk, cultuur, identiteit, protest en demonstratie aan te
kaarten.
Zo gebruikt Hélio Oiticica zijn Parangolé-capes als ondersteunende structuur
voor een schilderij en vertaalt ze in een ‘levend element’, zodat de kleuren envormen verspreid en operationeel worden in een sociale ruimte. De Parangolé
wordt gedragen als een kledingsstuk of spandoek en linkt dat aan performance,
transgenderisme
|
||||
| lezing |
Kunstenaarslezing |
| concert |
Champ d'Action |
| evenement / bijzondere activiteit |
Dans en performance |
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Textiles Art and the Social Fabric is een groots opgezette tentoonstelling van kunstenaars die textiel of aanverwante concepten in hun werk gebruiken. De tentoonstelling bekijkt de redenen waarom kunstenaars dat doen en ontdekt dat het vaak is omdat ze het potentieel van het medium willen aanwenden om complexe lagen van sociale betekenis over te brengen en het politieke element in onderwerpen als werk, cultuur, identiteit, protest en demonstratie aan te kaarten. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zo gebruikt Hélio Oiticica zijn Parangolé-capes als ondersteunende structuur voor een schilderij en vertaalt ze in een ‘levend element’, zodat de kleuren envormen verspreid en operationeel worden in een sociale ruimte. De Parangolé wordt gedragen als een kledingsstuk of spandoek en linkt dat aan performance, transgenderisme en maskerade, waarin het lichaam wordt ingelijfd en het onderscheid tussen werk en toeschouwer verdwijnt. Dit project van Oiticica is een open voorstel met breed opgezette participatiemogelijkheden, een knooppunt waarin een aantal concepten samenkomen via textielstructuren. Dicht op het lichaam gedragen maar ook naar buiten ontvouwend om architecturale en politieke ruimte in te palmen, is het medium textiel rijk aan betekenissen: van textiel als een interface tussen de menselijke subjectieve gevoelens gekoppeld aan kledij, lichaamstaal en gebaren, tot de directe uitdrukking van ideeën op politieke spandoeken; van het gebruik van textiel als een middel om de architectuurervaring te transformeren, waar het een flexibel element vormt om openbare en private ruimten te bepalen, tot zijn rol als inhoudstafel van de ontstaansgeschiedenis van de kunst en de kunstgeschiedenis, waar het zich op de zijlijn bevindt – textiel verwoordt de nuance en vervormingen van de sociale betekenis en manifesteert dat in diverse materiaalvormen. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Met een meer conceptuele dan mediumspecifieke focus brengt de tentoonstelling verschillende soorten werk zoals sculpturen, installaties, tapijten, boeken, spandoeken, fotografie en film. De eerste installatie bij het binnenkomen van de tentoonstelling is The Greatest Happiness Principle Party (2001) van Alice Creischer. De kunstenares maakt gebruik van uitgeknipte kartonnen figuren gekleed in diverse pakjes om een (fictief) feest van het Oostenrijkse Kreditinstitut in 1931 op de vooravond van zijn bankroet opnieuw op te voeren. Achter deze figuren brengt een spandoek versierd met handgeschreven en geborduurde teksten deze gebeurtenis in verband met de kapitaalbeweging, de terugkerende financiële crisis en de politiek van economische heropbouw. In de buurt daarvan weerspiegelt een selectie zeldzame boeken uit de bibliotheek van Seth Siegelaubs Centre for Social Research on Old Textiles (CSROT) zijn interesse voor de textielgeschiedenis, het verband met de handel, de ontwikkeling van het kapitalisme en de industrialisatie en in het bijzonder de draagwijdte en ideologie van de literatuur over textiel. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
< Een archief van historische werken dat getoond wordt op een tentoonstellingsstructuur die zich over diverse zalen uitstrekt (een ontwerp van de kunstenaar Luca Frei) brengt een gevarieerde geschiedenis in kaart van kunstenaars die gewerkt hebben met textiel in relatie tot sociale en politieke aangelegenheden. Het begint bij Hélio Oiticica’s Parangolé-project (voor het eerst getoond in 1965) met originele capes maar ook met replica’s die de bezoekers van de tentoonstelling kunnen aantrekken, foto’s, teksten, tekeningen en films. Het archief omvat ook documentatie over de performances en installatie van James Lee Byars in 1969 in de Wide White Space Gallery in Antwerpen, stoffen voor arbeiderskleding uit 1920 van de Russische constructivistische kunstenares Varvara Stepanova en kleine in zeefdruk vervaardigde textielontwerpen in gouache en inkt van Anni Albers uit het einde van de jaren 1960 en het begin van de jaren 1970. Twintigste-eeuwse vlaggen van progressieve Vlaamse politieke partijen en vakbonden worden getoond naast twee reusachtige spandoeken van John Dugger van Banner Arts: het spandoek Chile Vencera werd gemaakt voor een massabijeenkomst op Trafalgar Square in 1974 en de Wu Shu Kwan’ Banner realiseerde Dugger in 1977 voor het Flaxman Sports Centre in Brixton, Zuid-Londen. Hedendaagse elementen in het archief zijn er van Narcisse Tordoir, die een collectie bogolantextiel gemaakt tijdens een workshop in Mali laat zien, en een nieuwe groots opgezette fotomontage door Joke Robaard, die elementen uit haar archief van modemagazineknipsels(verzameld in dertig jaar tijd) naast titels en teksten plaatst die de latente betekenis van het beeld aan het licht brengen en zo laten zien hoe ze de tijd en de samenleving waarin ze ontstonden weerspiegelen. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
< De tentoonstelling laat een aantal andere recente in opdracht gemaakte werken zien, zoals de sensuele installatie van Tonico Lemos Auad, waarin hij gebruik maakt van elementen uit de interieurarchitectuur en decoratie, een sculptuur van Sheela Gowda die bestaat uit lokaal Indisch textiel (de in massa geproduceerde stroken bedrukte stof die vaak in deuropeningen hangen) en een tapijt ontworpen door kunstenares Goshka Macuga en geproduceerd door een gespecialiseerd bedrijf in Vlaanderen. Het tapijt is een geweven interpretatie van een beeld dat opgebouwd is uit persfoto’s die genomen zijn op de tentoonstelling van de kunstenares in de Whitechapel Gallery in Londen. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Voor de expositie in Whitechapel leende Macuga de tapijtversie van Picasso’s Guernica van het VN-gebouw in New York en installeerde ze die in de galerie, als achtergrond voor bijeenkomsten van verschillende groepen, speeches en gemeenschapsactiviteiten. Het tapijt in de huidige tentoonstelling toont een toespraak door prins William vóór het Guernica-tapijt en is een kritiek van de kunstenares over haar eigen werk en hoe de politieke bedoeling ervan omzeild werd. Het werk weerspiegelt ook een geschiedenis van koninklijke tapijtateliers en de beschrijving van koninklijke taferelen die vaak aan de hand van dit medium afgebeeld werden. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Het historische belang van de textielproductie in Vlaanderen vormt de achtergrond voor de tentoonstelling. Vlaanderen is een regio die al sinds de middeleeuwen geassocieerd wordt met textiel via de handel in wol, linnen, luxueuze stoffen en tapijten en (in de 19de eeuw) de geïndustrialiseerde textielproductie. Vandaag beschikt Vlaanderen nog altijd over veel expertise in het domein. Een gezamenlijk geproduceerd werk van kunstenaar Enrico David en textielontwerpster Lieve Decorte van Tasibel (een textielbedrijf in Hamme) combineert hedendaagse kunstbeoefening met lokaal design en technische knowhow; dat resulteert in het weven van een van Davids motieven (geïnspireerd door ontwerper Ugo Zovetti van de Wiener Werkstätte) in een herhaald patroon, achttien meter stof lang. In de museuminstallatie lost de ordening en kwaliteitsvolle weergave van de stof op in een samengebrachte voorstelling van werken op papier, die de onzekerheid vertolken van elke gezamenlijke creatieve poging. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Een ensemble van werken van Rosemarie Trockel (een kunstenares die al een hele tijd met textiel werkt) omvat Grote (2006) – een enclave gevuld met wolstrengen die met plantaardige kleurstoffen gekleurd zijn en waarin de bezoeker zich kan onderdompelen, evenals diverse sculpturale en fotografische voorstellingen van vrouwen – waar oppervlaktepatroon, kleding en gebaar samenwerken om een complexe mise-en-scène van culturele en gendercodes tot stand te brengen. In zijn installatie Favourite Clothes Worn While S/he Worked (1999/2000) stelt Bojan Sarcevic kledij ook voor als informatie die gelezen moet worden – kleren die normaal geassocieerd worden met vrije tijd zijn uitgestald op tafels en dragen de sporen van het beroep van hun eigenaars, aan wie gevraagd werd de kleren tijdens het werk te dragen. In dezelfde zaal als Rosemarie Trockel wordt Tapta’s (Maria Wierusz Kowalski) hangende touwconstructie Formes pour un espace souple (1974) uit de M HKA-collectie getoond; ze creëert een tactiele omgeving waarin mensen kunnen samenkomen en op elkaar reageren. Dit laatste werk vormt in de tentoonstelling een voetnoot voor Fibre Art, een beweging die van start ging in de jaren 1960 (hoewel de term het volgende decennium bedacht werd) en die het gebruik van niet-traditionele materialen koppelde aan feministische kwesties, maar vandaag nog zelden opgemerkt wordt in tentoonstellingen of kunsthistorische werken. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
met: Anni Albers, Tonico Lemos Auad, James Lee Byars, Alice Creischer, Enrico David, John Dugger, Luca Frei, Sheela Gowda, Goshka Macuga, Hélio Oiticica, Joke Robaard, Varvara Stepanova, Bojan Sarcevic, Seth Siegelaub — Center for Social Research on Old Textiles van Stichting Egress Foundation, Tapta, Narcisse Tordoir, Rosemarie Trockel, vlaggen uit de archief- en documentatiecentra op basis van maatschappelijk-filosofische stromingen |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
het M HKA is een
