Morgen begint met anders kijken
M HKA en Antwerp Symphony Orchestra brengen een nieuwe blik op de toekomst
Hoe ziet morgen eruit? Het Antwerp Symphony Orchestra stelt die vraag centraal in zijn nieuwe seizoen. Onder de titel Morgen kiest het orkest voor een toekomst die begint bij aandacht: voor elkaar, voor de wereld rondom ons en voor nieuwe perspectieven. Die gedachte wordt versterkt door een nieuwe presentatie van de M HKA-collectie. Kunstenaar Anne-Mie Van Kerckhoven en curator Jan De Vree brengen in het Elisabeth Center, de business lounge van de Koningin Elisabethzaal werk van tien kunstenaars samen rond één vraag: hoe bepaalt de manier waarop we kijken de wereld die we voor ons zien?
Vertrekpunt is Attributen en Substantie (1995) van Anne-Mie Van Kerckhoven. Dit schilderij brengt lichaam, ruimte, beeld en taal samen. Een geïmproviseerde stellage waarop een naaktmodel poseerde tijdens een tekenles wordt gecombineerd met interieurs, vrouwelijke figuren en woorden als shape and control en barriers and openings. De blauwe plexiglazen platen werden eerst verbrijzeld en daarna opnieuw verlijmd.
Die spanning tussen controle en opening loopt door de hele presentatie. Gordon Matta-Clark snijdt letterlijk openingen in een bestaand gebouw. ORLAN gebruikt haar eigen lichaam om de publieke ruimte opnieuw te meten. Hugo Roelandt laat zien hoe een kader bepaalt hoe we naar een lichaam kijken. Charline Tyberghein maakt het vertrouwde net vreemd genoeg om opnieuw te moeten kijken. En bij Panamarenko worden wetenschappelijke theorie en verbeelding samengebracht in een speculatief universum.
De 10 kunstwerken geven geen beeld van hoe morgen eruit zal zien. Ze laten iets anders zien: dat onze blik nooit neutraal is. De ruimte waarin we ons bewegen, de beelden die we herkennen en de structuren die we vanzelfsprekend vinden, sturen mee hoe we de wereld begrijpen. Wie die structuren verschuift, maakt ruimte voor een andere blik.
Dat sluit aan bij de inzet van Morgen. Antwerp Symphony Orchestra kiest niet voor een toekomst die vastligt, maar voor een houding die ruimte maakt voor wat nog kan ontstaan. De kunstwerken van het M HKA voegen daar een eigen perspectief aan toe: misschien begint een mildere toekomst wel bij de vraag of we anders kunnen leren kijken.
De collectie als ruimte voor nieuwe verbanden
Voor het M HKA toont deze presentatie goed hoe een collectie nieuwe betekenissen krijgt wanneer werken in een andere context terechtkomen. De collectie is geen statisch geheel, maar een publieke bron die telkens opnieuw verbonden kan worden met kunstenaars, publiek, stad en samenleving. Samenwerking is daarbij een manier om kennis, collectie en perspectieven te delen.
De werken van Nel Aerts, Gordon Matta-Clark, Michèle Matyn, Lieven Nollet, ORLAN, Panamarenko, Hugo Roelandt, Charline Tyberghein, Raoul Van den Boom en Anne-Mie Van Kerckhoven komen hier terecht in een omgeving waar muziek en luisteren centraal staan. Ze voegen aan het seizoensthema een andere manier van denken toe.
Morgen wordt daarmee een oefening in kijken: naar wat er is, naar wat kan verschuiven en naar wat nog niet zichtbaar is.
