Walter Swennen: Van dichter tot schilder, altijd dwars
Er zijn kunstenaars die altijd precies doen wat verwacht wordt. Walter Swennen (1946-2025) hoorde daar niet bij. Hij schilderde alsof hij een grap vertelde die pas dagen later in je hoofd landt. Geboren in Brussel, lange tijd thuis in Antwerpen, bewoog hij zich een halve eeuw lang vrij door de schilderkunst. Soms figuratief, soms abstract, soms in kleur, soms in zwart-wit. Altijd met taal in zijn achterzak en verbeelding als kompas.
Hij begon als dichter en performer, beïnvloed door de beatgeneratie, en vond in 1980 het schilderen opnieuw uit voor zichzelf. Zijn doeken wemelen van stripfiguren, massamediabeelden en losse woorden. Bekend, maar nooit geruststellend. Hij zette dingen naast elkaar die eigenlijk niet samen konden, en liet de toeschouwer zelf uitzoeken waar het om ging. Of misschien juist genieten van het feit dat je het niet wist.
Soms werd het politiek, zoals in Zij die hier zijn, zijn van hier (2006), gemaakt na racistische moorden in Antwerpen. Op het eerste gezicht een duidelijke slogan, maar hoe langer je kijkt, hoe meer de betekenis begint te schuiven. Dat was typisch Swennen: hij liet ruimte voor twijfel, omdat daar volgens hem de vrijheid zit.
Zijn werk werd in de loop der jaren ook regelmatig getoond in het M HKA en daarbuiten. Zo was hij in 1994 al onderwerp van een solotentoonstelling in het M HKA, waarmee zijn belang voor de Belgische schilderkunst onderstreept werd. Recentelijk was hij vertegenwoordigd in de expo Museum in beweging (2022-2023) en in De stadscollectie: In/zicht (2024).
Vandaag is zijn werk in de permanente collectiepresentatie De toestand is vloeibaar is te zien: Zonder titel (Gods Voet) (1985), een olieverfschilderij uit de collectie van het M HKA. In dit werk integreert Swennen figuratieve iconografie in abstracte achtergronden met monochrome kleuren, drips en rasters, in zijn zoektocht naar de kernvragen van schilderkunst: ruimte, diepte, voorstelling versus werkelijkheid. Zoals hij het zelf verwoordde: “Een schilderij is altijd de afbeelding van een schilderij.”
Walter Swennen laat een oeuvre achter dat weigert stil te staan. Zijn werk lacht, fronst, zwijgt en fluistert tegelijk. En misschien is dat precies waarom we blijven kijken.
